Barley in Marathi

बार्ली म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे काय आहेत | Barley in Marathi

नमस्कार, इंस्टामराठी या वेबसाईटवर तुमचं स्वागत आहे. या लेखात आपण जाणून घेणार आहोत Barley in Marathi. 

आज जरी बार्ली इतर तृणधान्यांच्या तुलनेत तितकीशी लोकप्रिय नसली तरी प्राचीन काळापासून बार्लीला सर्व धान्यांमध्ये महत्वाचे मानले जाते.

कारण, खनिजे आणि जीवनसत्त्वे यासोबतच अनेक आवश्यक पोषक घटक बार्लीमध्ये आढळतात. यामुळेच अनेक शारीरिक समस्यांमध्येही हे उपयुक्त मानले गेले आहे.

आता बार्लीचे काय फायदे आहेत आणि त्याचा आहारात समावेश कसा करता येईल? या प्रश्नांची उत्तरे आम्ही या लेखात देण्याचा प्रयत्न करीत आहोत.

त्याआधी, तुम्हाला हे देखील लक्षात ठेवावे लागेल की कोणत्याही समस्येचे संपूर्ण उपचार हे केवळ वैद्यकीय सल्ल्यावरच अवलंबून असतात. बार्लीचा वापर फक्त त्या समस्यांमध्ये आराम प्रदान करू शकतो परंतु कोणत्याही आजराच्या उपचारासाठी त्याचा वापर करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्यावा.

Table of Contents

बार्ली म्हणजे काय । What is Barley in Marathi

सामान्यतः बार्लीला मराठीत जव असे म्हणतात, हिंदीत जौ म्हणतात आणि याला संस्कृतमध्ये यव म्हणतात. बार्ली हे एक प्रकारचे धान्य आहे, ज्याचा प्राचीन काळापासून वापर केला जात आहे.

बार्लीमध्ये प्रथिने आणि कार्बोहायड्रेट्ससह कॅल्शियम, लोह, मॅग्नेशियम आणि फॉस्फरस यांसारखे खनिजे भरपूर प्रमाणात असतात. यासोबतच व्हिटॅमिन सी, थायामिन, रिबोफ्लेविन आणि नियासिन सारखी अनेक जीवनसत्त्वे देखील आढळतात (संदर्भ1).

भारत, अमेरिका, जर्मनी आणि रशियासारख्या देशांमध्ये याचे मोठ्या प्रमाणात उत्पन्न घेतले जाते. गहू आणि तांदूळ यांसारख्या मुख्य धान्यांच्या तुलनेत त्याची लोकप्रियता कालांतराने कमी झाली असली तरी आरोग्याच्या फायद्यांसाठी त्याचा वापर केला जातो. पुढे या लेखात आपण बार्ली खाण्याचे फायदे सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

Barley

बार्ली ही जगातील सर्वात जुनी लागवड केलेल्या वनस्पतींपैकी एक आहे आणि सुरुवातीच्या काळापासून प्राणी आणि मानवांसाठी मुख्य अन्न आहे. बार्लीचे वैज्ञानिक नाव हॉर्डियम वल्गेर एल आहे. आहे. ही होर्डियम जीनस आणि पोएशियाई कुटुंबातील अन्नधान्य वनस्पतीची एक प्रजाती आहे.

बार्लीचे उत्पादन उन्हाळ्यापासून हिवाळ्यापर्यंत अनेक प्रकारांमध्ये घेतले जाते. बार्लीची लागवड प्रामुख्याने मानवांसाठी मुख्य अन्न आणि पशुखाद्यासाठी केली जाते. तसेच बिअरच्या उत्पादनात माल्टिंग आणि मद्यनिर्मिती, व्हिस्की उत्पादनात डिस्टिलेशन साठी केला जातो.

बार्लीचे फायदे | Barley Benefits In Marathi

बार्लीचे आरोग्य आणि आरोग्याशी संबंधित अनेक फायदे आहेत हे लेखात आधीच सांगितले आहे. याचे कारण त्यात अनेक आवश्यक पोषक घटक असतात.

NCBI (नॅशनल सेंटर फॉर बायोटेक्नॉलॉजी इन्फॉर्मेशन) च्या बार्लीच्या संशोधनातही ही गोष्ट मान्य करण्यात आली आहे.

संशोधन असे सूचित करते की जव गवत (जवची पाने) आणि बार्ली ग्रेन (जवच्या बिया) दोन्ही आरोग्य समस्यांपासून आराम देऊ शकतात, ज्यामध्ये हृदयरोग, अपचन आणि लठ्ठपणा (संदर्भ 2) सारख्या अनेक गंभीर समस्यांचा समावेश आहे.

आता कोणत्या समस्यांमध्ये बार्लीचे फायदे मिळू शकतात, हे या लेखात अधिक तपशीलवार पाहुयात.

आरोग्यासाठी बार्लीचे 10 फायदे । 10 Health Benefits of Barley in Marathi

1. हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त:

हृदयाचे आरोग्य राखण्याच्या दृष्टीने बार्ली उपयुक्त मानली जाऊ शकते. बार्लीच्या फायद्यांसंबंधी एनसीबीआयच्या संशोधनात याचा विचार करण्यात आला आहे. बीटा-ग्लुकन नावाचा एक विशेष घटक बार्लीमध्ये आढळतो हे संशोधनाने मान्य केले आहे. हा घटक वाढलेल्या कोलेस्ट्रॉलवर नियंत्रण ठेवण्याचे काम करू शकतो तसेच उच्च रक्तदाबाच्या समस्येपासून आराम मिळवून देतो.

तसेच, रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्यांमुळे हृदयविकाराचा धोका कमी करण्यास देखील मदत करू शकते. या आधारावर हृदयाच्या आरोग्यासाठी बार्ली उपयुक्त मानली जाऊ शकते आणि यासाठी बार्लीचे पीठ खाण्यासाठी वापरले जाऊ शकते. यासोबतच हृदयाच्या आरोग्यासाठी आणि उच्च रक्तदाबासाठी नियंत्रित आहारासोबतच निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करणेही आवश्यक आहे, हेही लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.

2. प्रतिकारशक्ती वाढवन्यास मदत करते

शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी बार्ली आणि बार्लीच्या पानांचा वापर करता येतो. बार्लीशी संबंधित एका संशोधनात याचा उल्लेख करण्यात आला आहे. संशोधनाने असे सुचवले आहे की बार्लीच्या पानांमध्ये रोग प्रतिकारशक्ती वाढवणारे गुणधर्म आहेत.

  ऍपल सायडर व्हिनेगर म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे काय आहेत। Apple Cider Vinegar in Marathi

दुसरीकडे, असे मानले जाते की बार्लीच्या बियांमध्ये असलेले बीटा-ग्लुकन रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यास तसेच नियंत्रित करण्यासाठी कार्य करू शकते. या आधारावर, शारिरीक प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी बार्ली खाण्याचे फायदे मिळू शकतात असे म्हटल्यास चुकीचे ठरणार नाही.

3. लैंगिक आरोग्यासाठी फायदेशीर

लैंगिक आरोग्याला चालना देण्याच्या दृष्टीनेही बार्लीचे फायदे मिळू शकतात. लैंगिक आरोग्याला चालना देणाऱ्या पदार्थांशी संबंधित एका संशोधनात हे मान्य करण्यात आले आहे. संशोधनात असे नमूद केले आहे की बार्लीला कामोत्तेजक म्हणजेच कामवासना वाढवणारे गुणधर्म आहेत. तसेच, संशोधनात असेही मानले गेले आहे की ते गुप्तांगांमध्ये रक्त परिसंचरण वाढवू शकते आणि लिंग ढिलेपणाची समस्या दूर करण्यास देखील उपयुक्त ठरू शकते.

तसेच, रक्तदाब, हृदय समस्या, निद्रानाश, नैराश्य, रोगप्रतिकारक विकार आणि मधुमेहापासून मुक्त होण्यासाठी देखील हे प्रभावी ठरू शकते. या सर्व समस्यांमध्ये फायदेशीर असल्याने, लैंगिक आरोग्याला चालना देण्यासाठी ते उपयुक्त ठरू शकते (संदर्भ 3). यासाठी बार्लीच्या पिठाचा नियमित आहारात समावेश करता येईल.

4. वजन कमी करण्यास मदत करते

बार्ली खाण्याच्या फायद्यांमध्ये वाढते वजन नियंत्रित करणे देखील समाविष्ट आहे. त्यामुळे वाढणारे वजन कमी करू इच्छिणारे लोक त्यांच्या आहारात बार्लीला स्थान देऊ शकतात. वास्तविक, बीटा-ग्लुकन, प्रतिरोधक स्टार्च, टॉकॉल्स, आहारातील फायबर, पॉलिफेनॉल, पॉलिसेकेराइड्स आणि फायटोस्टेरॉल्स बार्लीमध्ये आढळतात.

या सर्व घटकांच्या उपस्थितीमुळे, बार्लीच्या गुणधर्मांमध्ये अँटीओबेसिटी (वजन कमी करणारा) प्रभाव आढळतो. तसेच, डॉक्टरांच्या मते, बीटा ग्लुकन (एक प्रकारचा विरघळणारे फायबर) भूक नियंत्रित करण्यास मदत करू शकते, ज्यामुळे वजन कमी करण्यास मदत होते. या आधारावर, असे गृहीत धरले जाऊ शकते की वजन कमी करण्याच्या उपायामध्ये बार्लीचा वापर समाविष्ट केला जाऊ शकतो.

5. पचनशक्ती वाढवून बद्धकोष्ठता दूर होते

पचनशक्ती वाढवण्याच्या बाबतीतही बार्लीचे पीठ फायदेशीर ठरू शकते. बार्लीशी संबंधित एनसीबीआयच्या संशोधनातही या गोष्टीचा विचार करण्यात आला आहे. बार्लीमध्ये असलेले आहारातील फायबर आतड्यांचे आरोग्य सुधारण्याचे काम करू शकते, असे संशोधनात नमूद करण्यात आले आहे. तसेच, संशोधनात असेही मानले गेले आहे की आंबलेल्या बार्लीच्या अर्काचा रेचक (बद्धकोष्ठता दूर करणारा) प्रभाव असतो.

बार्लीमध्ये असलेले बीटा-ग्लुकन आणि ब्युटीरिक ऍसिड या बार्लीच्या गुणधर्मांसाठी महत्त्वाचे मानले जाते. या आधारावर, असे मानले जाऊ शकते की पचनशक्ती वाढवण्याव्यतिरिक्त, जवची लापशी खाण्याचे फायदे देखील बद्धकोष्ठतेच्या समस्येपासून मुक्त होण्यास मदत करतात.

6. हाडे आणि दातांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त

हाडे आणि दातांच्या आरोग्याला चालना देण्यासाठी बार्ली खाण्याचे फायदे देखील मिळू शकतात. हे दोन वेगवेगळ्या संशोधनातून सिद्ध झाले आहे. एका संशोधनात असे सुचवण्यात आले आहे की बार्लीमध्ये फॉस्फरस भरपूर प्रमाणात असते, जे हाडे आणि दातांच्या विकासासाठी आवश्यक मानले जाते. त्यामुळे ऑस्टियोपोरोसिस (हाडे कमकुवत होणे) च्या समस्येत ते उपयुक्त ठरू शकते.

तसेच, बार्लीशी संबंधित आणखी एका संशोधनात असे मानले जाते की बार्लीच्या वापरामुळे हाडांच्या वाढीस चालना मिळते. तसेच, असे मानले जाते की बार्लीमध्ये असलेले बीटा-ग्लुकन अल्व्होलर हाडांची झीज रोखण्यासाठी प्रभावी असू शकते.

7. टाईप-2 डायबिटीजमध्ये उपयुक्त

टाईप-2 मधुमेहाच्या समस्येपासून आराम मिळवण्यासाठी जवाचे पीठ देखील फायदेशीर ठरू शकते. खरं तर, संशोधनात असे मानले जाते की बार्लीचा अँटीडायबेटिक (रक्तातील साखर-कमी करणारा) प्रभाव फायलोक्सेरा आणि बीटा-ग्लुकनच्या उपस्थितीमुळे होतो.

बार्लीचा हा प्रभाव टाइप-2 मधुमेह च्या समस्येत आराम देण्याचे काम करू शकतो.

8. गरोदरपणात फायदेशीर

गरोदरपणात लोह, कॅल्शियम आणि फॉलिक अॅसिड महत्त्वाचे मानले जाते. कारण लोह गर्भाच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासास मदत करू शकते. फॉलिक ऍसिड बाळामध्ये जन्मजात दोषांचा धोका कमी करण्यास मदत करते. तसेच, कॅल्शियम गर्भधारणेदरम्यान प्रीक्लॅम्पसिया (उच्च रक्तदाब विकार) नियंत्रित करण्यात मदत करू शकते. विशेष म्हणजे ही सर्व तत्वे बार्लीत आढळतात.

यासोबतच गरोदरपणात मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आहारात बार्लीचा समावेश करण्याचा सल्ला दिला जातो (8). या आधारावर, असे गृहीत धरले जाऊ शकते की गर्भधारणेसाठी बार्ली देखील एक उपयुक्त मदत असू शकते.

हे नक्की वाचा:
1. चिया सिड्स म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे
2. ब्लूबेरी म्हणजे काय? उपयोग, फायदे आणि नुकसान
3. केल म्हणजे काय? उपयोग, फायदे आणि तोटे

9. त्वचेसाठी उपयुक्त

बार्लीचा वापर त्वचेसाठीही फायदेशीर ठरू शकतो. बार्लीशी संबंधित एका संशोधनातून ही गोष्ट सिद्ध झाली आहे. आंबलेल्या जवाचा अर्क त्वचेच्या जखमांवर फायदेशीर ठरतो, असे संशोधनात नमूद करण्यात आले आहे. या व्यतिरिक्त, बार्लीच्या वापरामुळे एटोपिक डर्माटायटिस, म्हणजे एक्जिमा (जळजळ झाल्यामुळे त्वचेवर लाल पुरळ येण्याची समस्या) आराम मिळण्यास मदत होते.

या आधारावर असे मानले जाऊ शकते की बार्लीचे फायदे त्वचेसाठी देखील फायदेशीर असू शकतात. यासाठी बार्लीचे पीठ खाण्यासोबतच त्याचा अर्क त्वचेवर लावण्यासाठीही वापरता येतो.

10. केसांचे आरोग्यासाठी उपयुक्त

केसांचे आरोग्य राखण्यासाठीही बार्लीचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो. केसांच्या वाढीशी संबंधित बार्लीवर केलेल्या प्रयोगात या गोष्टीचा विचार करण्यात आला आहे. प्रयोगात असे आढळून आले की बार्लीत प्रोसायनिडिन बी-3 नावाचे विशेष घटक केसांच्या वाढीस चालना देतात.

  चिया सिडला मराठीत काय म्हणतात | Chia Seeds in Marathi

या आधारावर असे मानले जाऊ शकते की बार्लीचे पीठ खाण्यासोबतच त्याचे पाणी केसांना लावल्याने केसांचे आरोग्य चांगले राहते.

Barley-Farming

बार्लीचे दुष्परिणाम । Side Effects of Barley in Marathi

बार्ली खाण्याचे फायदे तुम्हाला माहित झाले असतील, पण जास्त प्रमाणात सेवन केल्यामुळे बार्लीचे दुष्परिणाम देखील दिसू शकतात, जे खालीलप्रमाणे आहेत.

  • बार्ली मध्ये रेचक (स्टूल सॉफ्टनिंग) प्रभाव आढळतो. या कारणास्तव, याचे जास्त सेवन केल्याने अतिसार होऊ शकतो.
  • अँटीडायबेटिक (रक्तातील साखर कमी करणारा) प्रभाव बार्ली मध्ये आढळतो. या कारणास्तव, मधुमेहाचे औषध घेत असलेल्या लोकांनी ते सेवन करताना सावधगिरी बाळगली पाहिजे.
  • बार्लीमध्ये काही ऍलर्जीक प्रभाव आढळतात, ज्यामुळे त्याच्या सेवनाने काही मुलांमध्ये ऍलर्जीच्या तक्रारी उद्भवू शकतात.
  • बार्लीच्या रेचक प्रभावामुळे जरी बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळू शकत असला तरी स्टार्चच्या उपस्थितीमुळे, काही विशिष्ट परिस्थितीत बद्धकोष्ठता देखील होऊ शकते.

बार्लीमध्ये असणारे पौष्टिक घटक | Nutritional Value of Barley in Marathi

पोषक  घटकप्रमाण (प्रति 100 ग्रॅम प्रमाण)
पाणी10.09 g
एनर्जी352 Kcal
प्रोटीन9.91 g
टोटल लिपिड (फैट)1.16 g
कार्बोहाइड्रेट77.72 g
फाइबर (टोटल डायट्री)15.6 g
शुगर0.8 g
कैल्शियम29 mg
आयरन2.5 mg
मैग्नीशियम79 mg
फास्फोरस221 mg
पोटेशियम280 mg
सोडियम9 mg
जिंक2.13 mg
कॉपर0.42 mg
मैगनीज1.322 mg
सेलेनियम37.7 µg
विटामिन-सी0 mg
थियामिन0.191 mg
राइबोफ्लेविन0.114 mg
नियासिन4.604 mg
विटामिन बी-60.26 mg
फोलेट (डीएफई)23 µg
विटामिन-ए (आईयू)22 IU
विटामिन-ई0.02 mg
विटामिन-के2.2 µg
फैटी एसिड (टोटल सैचुरेटेड)0.244 g
फैटी एसिड (मोनोअनसैचुरेटेड)0.149 g
फैटी एसिड (पॉलीसैचुरेटेड)0.56 g

बार्लीचा वापर कसा करावा । How to Use Barley in Marathi

बार्लीचा समावेश तुमच्या रोजच्या आहारात खालील प्रकारे करता येईल.

  • बार्लीच्या बियांचे सूप बनवून जव सेवन करता येते.
  • तांदूळ किंवा बटाट्याला पर्याय म्हणून ते उकळून खाऊ शकतो.
  • जवाच्या पिठाच्या भाकरी बनवून खाता येतात.
  • जवाच्या पिठापासून बनवलेले ब्रेड खाऊ शकता.
  • शिजवलेल्या बार्लीच्या बिया भाज्यांच्या सॅलडमध्ये घालून खाऊ शकतात.
  • तुम्ही नाश्त्यासाठी स्वादिष्ट बार्ली दलिया (गोड किंवा खारट) बनवू शकता आणि खाऊ शकता.
  • आरोग्यासाठी बार्लीचे पाणी प्या. छान चवीसाठी त्यात लिंबू किंवा मीठ घाला.
  • बार्लीच्या बियांची पावडर बनवा आणि स्मूदी किंवा मिल्कशेकमध्ये घाला.
  • त्याचबरोबर बार्लीच्या पानांचा रस देखील पिण्यासाठी वापरता येतो.
Barley-Products

रोज बार्लीचे किती सेवन करावे

साधारणपणे दररोज सुमारे 100 ग्रॅम बार्लीचे सेवन केले जाऊ शकते. त्याच वेळी, व्यक्तीचे वय आणि आरोग्यानुसार हे प्रमाण बदलणे शक्य आहे.

सारांश: [Barley in Marathi]

मित्रांनो, हे होते बार्ली खाण्याचे सर्वात चमत्कारी फायदे. शरीरासाठी बार्ली खाण्याचे फायदे जाणून घेतल्यानंतर, तुम्ही त्याचा तुमच्या रोजच्या आहारात समावेश केलाच पाहिजे. आम्ही लेखात बार्लीचे सेवन करण्याचे काही मार्ग देखील सांगितले आहेत, ज्या तुम्ही वापरू शकता.

नियमित सेवन करताना उल्लेखित बार्लीचे काही तोटे समोर येऊ शकतात. अशा परिस्थितीत घाबरून न जाता डॉक्टरांशी संपर्क साधा. बार्लीवर लिहिलेला हा लेख तुमच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरेल अशी आशा आहे.

Disclaimer : [Barley in Marathi]

बार्ली (Barley) बद्दल ची या लेखातील माहिती हि इंटरनेटवरील संदर्भ घेऊन लिहिण्यात आली आहे. अधिक माहितीसाठी नेहमी तज्ज्ञ लोकांचा आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. इंस्टामराठी या माहितीची जबाबदारी घेत नाही.

हे नक्की वाचा:
1. ऍश गार्ड म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे काय आहेत
2. फ्लॅक्ससीड म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे काय आहेत
3. चिलगोजा म्हणजे काय, त्याचे फायदे काय आहेत?

FAQ: [Barley in Marathi]

बार्ली ला मराठीत काय म्हणतात?

सामान्यतः बार्लीला मराठीत जव असे म्हणतात. बार्ली हि दिसायला सातूसारखी असते.

भारतात बार्लीला काय म्हणतात?

बार्लीला भारतात म्हणजे हिंदीत जौ असे म्हणतात. मराठीत बार्लीला जव असे म्हणतात आणि याला संस्कृतमध्ये यव असे म्हणतात.

बार्लीचे मुख्य उपयोग काय आहेत?

बार्लीचा उपयोग प्रामुख्याने मानवांसाठी मुख्य अन्न आणि पशुखाद्यासाठी केला जातो. तसेच बार्लीचा उपयोग बिअरच्या उत्पादनात माल्टिंग आणि मद्यनिर्मिती, व्हिस्की उत्पादनात डिस्टिलेशन साठी केला जातो. भारत, अमेरिका, जर्मनी आणि रशिया यासारख्या देशांमध्ये बार्लीचे मोठ्या प्रमाणात उत्पन्न घेतले जाते.

बार्ली आणि गहू एकच आहे का?

नाही, बार्ली आणि गहू हे दोन्ही धान्ये वेगवेगळे आहेत. बार्ली हि दिसायला गव्हासारखी असते परंतु हे दोन्ही वेगवेगळे धान्य आहेत.

आपण आपल्या त्वचेवर बार्ली कसे वापरता?

बार्लीचा वापर त्वचेसाठीही फायदेशीर ठरू शकतो. बार्लीचे पीठ खाण्यासोबतच त्याचा अर्क त्वचेवर लावण्यासाठीही वापरता येतो.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *